गोंयकारांचो इतिहास साहित्यांत येवप गरजेचो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

दामोदर मावजो :  ‘कोंकणी साहित्यांत देश-परदेश’ परिसंवादांत उलो

भांगरभूंय । प्रतिनिधी

पणजीः इतिहास जपतले जाल्यार तांच्या साहित्याचें रुपांतर जावपाक जाय. इतिहासांत जे गोंयकार गोंय सोडून देश – परदेशांत गेले तांचे विशीं खूब उणें साहित्यांत पळोवपाक मेळटा. मुंबय वसोवपी रामा कामत आनी दक्षीण आफ्रिकेंत ब्रिटीशां आड झुजपी पीयू गामा पिंटो हांचे विशीं साहित्यांत कसलोच उल्लेख ना. फुडले पिळगेक इतिहास उगडास उरचो हे खातीर हे विशीं बरयत रावपाक जाय, अशे जेश्ठ साहित्यीक आनी ज्ञानपीठ पुरस्काराचे मानकरी दामादोर (भाई) मावजो हांणी सांगलें.

साहित्य अकादमी, उच्च शिक्षण संचालनालय, विद्या प्रबोधिनी महाविद्यालय हांच्या जो़डपालवान दोन दिसांचो ‘कोंकणी साहित्यांत देश-विदेश’ हो परिसंवाद घडोवन हाडलो. शिक्षण संचालनालयाच्या परिशद सभाघरांत शेनवारा सुरू जाल्लो हो परिसंवाद आयतारा सोंपतलो. ह्या वेळार मुखेल सोयरे उच्च शिक्षण संचालक भूषण सावयकार, मानाचे सोयरे विद्या प्रबोधिनी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. भूषण भावे, परिसंवादाचे अध्यक्ष मेल्विन रॉड्रिग्स, साहित्य अकादमीचे ओम प्रकाश नायर आनी पूर्णानंद च्यारी हजर आशिल्ले. ह्या वेळार भाई मावजो हांचें बीज भाशण जालें.

भाई मावजो हांणी सांगलें, साहित्यांत देश – परदेशांत येवपाचीं वेगळीं कारणां आसात. पूण आपत्तीजन्य घडणुको आनी राजकी बदली हीं दोन मुखेल कारणां आसात.

जेन्ना आमचे भुंयेचेर आपत्तीजन्य घडणूक घडटा देखीक भुंयकांप वा दुकळ येता तेन्ना लोक देश सोडून विदेशांत वतात. दुसरें कारण, राजवट बदलता तेन्ना देशांतल्यान पलायन घडूं येता. जेन्ना गोंयांत यादवांचें राज्य चलतालें तेन्ना अल्लाहुद्दीन खिलजीन आक्रमण केले उपरांत कितलेशेच गोंयकार भियेवन केरळ मेरेन पळून गेले. अश्यो घडणुको जातात त्या वेळार अशे तरेचें साहित्य तयार जाता, अशें मावजो हांणी सांगलें.

पुर्तुगेजांनी आक्रमण केले उपरांत आमचे गोंयकार कर्नाटक, केरळ आनी मुंबय पावले, पूण ते विशीं आमचे कडेन चड बरयल्लें ना. जे गोंयकार मुंबय गेले तांणी मुंबयच्या इतिहासांत व्हडलें योगदान दिलां. गोंयकारांनी मुबंय घडोवपाक आपलें रगत व्हांवयलां. ब्रिटीशां कडेन ज्यो गजाली जाय नासल्यो तांकां आदार दिवन त्यो घडोवन हाडलें. राजकी कबलाती करून राजकी भांडारांत भर घातली आनी मुंबय वसयली. अश्या रामा कामत हांचो उल्लेख कोणाक खबर लेगीत ना, अशी खंत मावजो हांणी उक्तायली.

मुंबय काम करपी पीयू गामा पिंटो हो मनीस कामगार संघटना तयार केले उपरांत तो आफ्रिकेच्या केनिया देशांत पावलो. थंय ताणें आफिक्रेच्या लोकांचेर अत्याचार करपी ब्रिटीशां आड झुजून स्वातंत्र्याची चळवळ उबी केली आनी आफ्रिकेक स्वातंत्र मेळोवन दिलें. एक गोंयकार आफ्रिकेच्या स्वातंत्र्या खातीर झगडलो आनी आफ्रिकेच्या स्वातंत्र्य लढ्याचो पयलो हुतात्मो हो गोंयकार आशिल्लो ही अभिमानची गजाल, पूण हाचेर बरोवप जावपाक जाय आशिल्लें, अशीय खंत मावजो हांणी उक्तायली.

आमी हें कित्याक बरोवपाक पावले ना हाचेर अभ्यास जावपाक जाय. हे सगळे घडणुकेचेर गोंयकार लेखक इंग्लिशेंत बरयतात, पूण कोंकणींत अशें साहित्य आमकां वाचूंक मेळूंक ना, हाचेरूय विचार जावपाक जाय. रामा कामत हांचेर एक – दोन कादंबरी कोंकणींत आयिल्ली, 10 कथा आयिल्ल्यो जाल्यार लोकांचे मानसिकतायेचेर प्रभाव पडपाचो, पूण साहित्यांत ताचो उणाव आशिल्ल्यान तो पडना, अशें मत मावजो हांणी मांडलें.

आमचो इतिहास जर आमकां सांबाळून दवरपाचो आसा जाल्यार त्या इतिहासाचें प्रतिबिंब आमच्या साहित्यांत येवपाक जाय, अशें जाल्यारूच इतिहास लोकांचे यादींत उरतलो. ना जाल्यार आमची पिगळी इतिहास विसरून वतली. आमचो इतिहास आनी त्या विशींचें बरोवप आमी चालू दवरपाक जाय, अशें मावजो हांणी सांगलें.

पयलें सत्र सकाळीं 11.30 वरांचेर सुरू जाल्लें आनी ताचें अध्यक्षपद नामनेचे लेखक आनी साहित्य अकादेमी पुरस्कार जैतवंत कोंकणी लेखक मुकेश थळी हांणी सांबाळ्ळें. ह्या सत्राचो विशय ‘कोंकणी साहित्यांतले परदेशी जिवीत’, असो आसलो. ह्या सत्रांत सहाय्यक प्राध्यापक सुशांत नायक आनी लेखक शैलेंद्र मेहता हांणीं आपलीं प्रपत्रां सादर केलीं. दुसऱ्या सत्रांत किशोर गोन्साल्वीस हांणी ‘कोंकणी कादंबरी’ आनी हेन्री मेंडोन्सा हांणी ‘कोंकणी कविते’ विशीं आपलीं प्रपत्रां सादर केलीं. ह्या सत्राचें अध्यक्षपद नामनेची समिक्षक किरण बुडकुले हांणी सांबाळ्ळें. ह्या दोनूय सत्रांचें सुत्रसंचालन उषा झरावंकार हांणी केलें. उक्तावण सत्राचें सुत्रसंचालन दर्शन कांदोळकार हांणी केलें. उक्तावण सत्रांत उपकाराचें उलोवप दिवाकर गुरव हांणी केलें.