खोल खोल म्हासागर

आमची पृथ्वी अंतराळांतल्यान गोल दिसली तरी ती तशी सपाट ना. साबार भूंयखंडांनी ती तयार जाल्या. ह्या भूंयखंडांकूच ‘टेक्टाॅनिक प्लेट्स’ म्हणटात. ते एका जाग्यार शांत बसनात. दीसपट्टे हेवटेन तेवटेन वचत आसतात. पूण ते मनशांक दिसना. जंय अशे दोन भूंयखंड एकामेकांक भिडले काय, तांचेमदीं ‘किजिलां’ जातात. मागीर झगडीं. एक भूंयखंड वयर उखलता. ताचो मागीर दोंगर जाता. दुसरो सकयल पडलो काय थंय देंगणां जातात. ती उदकान भरलीं काय खोल खोल म्हासागर. भुंयकांप जातात, तेय ह्याच कारणांक लागून.
सगळ्याच दोंगरांची उंचाय सारकी नासता. हिमालयांतल्या एव्हरेस्टा सारकें एखादेंच उंच आसता. म्हासागरांची खोलायेचेंय तशेंच. कांय खूबच खोल तर कांय उथळ. एखाद्या म्हासागराची उंचाय सगळेच कडेन सारकी नासता. थंयूय देंवती- चडटी. आतां खंयचो म्हासागर उंच, खंयचो खोल अशें तुमी विचारपाक शकतात.
पॅसिफिक म्हासागरांतल्या आॅस्ट्रेलिया आनी पापुआ न्यू गिनीचे उत्तरेक आनी फिलिपिन्साचे पूर्वेक आशिल्ल्या मॅरियाना जुंव्या लागसारचो ‘मरियाना ट्रेंच’ ह्या नावाचो प्रदेश सगळ्यांत खोल. 1951 वर्सा इंग्लंडाचे एके बोटीन ताची खोलाय पयले खेपे मेजली. ती 11.035 हजार मीटर इतली आसा. ‘चॅलेंजर डीप’ अशें तिका नाव दिलां. बाहुबली सारक्या मनशान एव्हरेस्ट दोंगर उखलून थंय व्हरून उडयलो जाल्यार तो पुराय बुडून ताच्या माथ्या वयर देड किलोमीटर उदक उरतलें.
इतले खोलायेर भितर सगळें निर्जिव आसतलें, अशें सगळ्यांक दिशिल्लें. १९६० वर्सा अमेरिकेचे नौदल सैनिक जाकी पिकार्ड आनी डोनाल्ड वाॅल्श हे ‘प्रतिएस्त’ बोटींतल्यान थंय पावले. मागीर ते बँथीस्कोप उपकरणांत बसले आनी गेले सकयल. खोल खोल भोंवन तांणी सर्वेक्षण केलें. थंय तांकां उदकांतली वनस्पत, बारीक जीव दिसले. तांणी ह्या वाठाराची उंचायूय मेजली आनी ते अजापूच जाले. ती 11.035 हजार मिटर इतली आशिल्ली. महासागर हे चड खोल आसतात, हें तेन्ना सगळ्यांक पटलें.