सैमाच्या कुसव्यांतलो, विद्यार्थ्यांच्या मनांतलो, जना सर

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

भोंवतणची परिस्थीती जगाच्या समस्यांक जोडून लोकांक एक विश्वव्यापी नदर दिवपाक तयार जातात समाजांत विश्वविद्यालयां. साबार तरांच्यो जाणिवो आनी संवेदनां दिवन एखाद्या नागरिकाक ही संस्था ताका जगाचो नागरीक करता. गोंय सतत परक्या सत्तांच्या शेका तळाक उरिल्लें. देखून भास, भूंय आनी भौसाक अस्तित्व सिद्द करपाक सतत संघर्श करचो पडला. ह्या वाठाराक स्वताची भास आसा, मातयेक कस आसा, दोंगर, न्हयो, दर्यान एक आगळी संस्कृती वसयल्या. देखून आमकां ह्या देशाचो पुराय नागरीक जावपाचो अधिकार आसा. हे भावनेंन आमी घटकराज्य मेळयलें. ते खातीरकांय संस्थाची बांदावळ करची पडली. तातूंत सगल्यांत म्हत्वाचें आशिल्लें तें विद्यापीठ. पुराय गोंयचे नितीनियोजन, वनस्पत, जिवावळ, भुगर्भातलें खनीज हांचो अभ्यास करून दिशा दिवपाक विद्यापीठाची रचनां जाली. फ्रान्सीस लुईश गोमीश, मिनेझीस ब्रांगझा, टी बी कुन्य, आचार्य धर्मानंद कोसंबी ते दामोदर कोसंबी ह्या राज्याक गिरेस्त अशी वैचारीक परंपरा आसा.
विद्यापीठ एका दिसांत जायना. कांय पिळग्यांनी पुराय जीण आनी बुद्धीमत्ता तातूंत गुंतोवची पडटा. देशभरांतल्या कांय तरणाट्यांनी नवेंच तयार जाल्या गोंय विद्यापीठाक आपलें घर केलें. पूराय जीण संस्था निर्माणाच्या कार्याक झोकून दिलें. घरा पासून पयस ताणीं ह्या राज्याक सर्वस्व दिलें आनी विवीध ज्ञान शाखेंत सक्षम अशो गोंयच्यो विचारवंत पीळग्यो तयार केल्यो. विद्यापीठ स्थापन जाले उपरांत शिक्षकांतल्या पयल्या पिळगेचे एक पर्जळपी नखेत्र म्हळ्यार एम. के. जनार्धनम आयज विद्यापीठ सेवेंतल्यान निवृत्त जाता. वनस्पतीशास्त्रांतले खांपे संशोधक, चौफेर वाचन, आदले विद्यार्थी फुडारी आनी आतांचे विद्यार्थी प्रिय शिक्षक. तांका आपुलकेन ‘जना सर’ म्हूण पाचारतात. तांची जीण पश्चीम घांट आनी गोंयच्या पठारांचेर किल्लून येवपी झाडां, वेली आनी मुळां सोदपांत गेल्या. ताणी सोद लायिल्या 5 वनस्पती प्रजातींक तांचे नांव दिलां. तांच्या कार्यांतल्यान गोंयात मेळपी 400 झाडांचो सोद लावन नोंदणी जाल्या. ताणीं गोंय विद्यापीठांत सुमार 11 पीएचडी संशोधकांक मार्गदर्शन केलां.
तांच्या कार्याचो भोवमान म्हण 2020-21 वर्साचो गोंय सरकाराच्या उच्च शिक्षण संचालनालयाचो शिक्षक पुरस्कार फावो जालो. तशेंच 2005 वर्सा वी वी सिवाराजन भांगरा पदक फावो जालें. आयज वेर तांचे 90 वयर प्रबंद साबार सोद पत्रिकांनी आनी पुस्तकांनी प्रकाशीत जाल्यात. ताणीं साबार पुस्तकांचे लेखन, संपादन केलां. तांच्या कार्याची दखल घेवन गोंय बायोडायवर्सीटी बोर्डाच्या तज्ञ समितीचेर तांची नेमणूक जाली. तशेंच वायल्ड लायफ बोर्डाचेरूय ते आसात.
मजगतीं ते विद्यापीठाचे कार्यवाहू कुलगुरू जाले तेन्ना तांणी गोंय विद्यापीठाक ‘मदर’ अशें म्हळें. आनी ही उपमा ताणीं दिल्या विद्यापीठाच्या योगदाना विशीं सुचक आसा. जे लागणुकेंत तांणी विद्यापीठाक आनी गोंयांक साबार किर्तीमान मेळोवन दिल्यात, ताची याद आनी दखल फुडाराची पिळगी सतत घेतली. ताणीं 1983 वर्सा विज्ञान शाखेची पदवी मद्रास विद्यापीठांतल्यान घेतली आनी थंयच एम.फील. चो अभ्यास सुरू केलो. ताणीं भारथीयार विद्यापीठांतल्यान 1989 वर्सा पीएचडीचो वावर पुराय केलो आनी 1991 वर्सा गोंय विद्यापीठांत रूजू जावचे आदीं ताणीं पुद्दुचेरींत शिक्षक म्हूण काम केलें.
गोंयच्या वनस्पतीशास्त्राक झोकून दिल्या ह्या शिक्षकाची एक जमेची बाजू म्हळ्यार ताणीं सतत दिल्लो विद्यार्थांक आत्मविश्वास. पेडणें ते काणकोणच्या पोतान विद्यापीठांत शिकपाक भुरगे येतात. दुर्गम आनी ग्रामीण वाठारांतले भुरग्यांचो तातूंत आसपाव आसता. कांय विद्यार्थी काकूडटात, भिडेतात. पूण स्वता कितें तरी करून दाखोवपाचें सामर्थ्य तुज्या भितर आसा, हो आत्मविश्वास भिनोवपी कांय मोजके शिक्षक आसतात. तातूंत सगल्यांत पयले नांव येता तें जना सराचें.
कोविड महामारींत सगळें शिक्षण खिणांत ऑनलायन जालें. तेन्ना शिक्षकांचेर आकांत आयलो. विद्यार्थ्यां लागी प्रभावी पणान शिक्षण कशें पावप? डिजीटल संसाधनां आशिल्लींच, पूण ताचो प्रभावीपणांन वापर कसो करचो हो एक प्रस्न आशिल्लो. युवा शिक्षकां लागी डिजीटल गिन्यान आशिल्लें, पूण असल्या आपातकालाचो अणभव नाशिल्लो. तर जेश्ट शिक्षकां लागी अणभव आशिल्लो, पूण डिजीटल गिन्यांनाचो उणाव आशिल्लो. तशेंच गोंयात सगळें कडे भरवशाचें इंटरनॅट ना. आनी सगळ्यांत म्हत्वाचें म्हळ्यार अत्याधुनीक डिजीटल उपकरणां घेवप सगळ्याच विद्यार्थ्यांक परवडना.
आपल्या भितरलो विद्यर्थी फुडारी जना सराच्या मनान जागो जालो. विद्यापीठाचे ऑडीयो- विडीयो साधनां तांणी वापरून एक नवी शैली विकसीत केली. ऑ. बी. एस. हें ओपन सोर्स सॉफ्टवेयर वापरून व्याख्याना कशीं रिकॉर्ड करूं येतात, ह्या कार्यशाळेची सत्रां तांणी शिक्षकां खातीर घेतलीं. आनी एक कर्तबगार शिक्षक आपल्या विद्यार्थ्यांचे हित कशें जपता हाची देख ताणीं तरणाट्या शिक्षकांक घालून दिली.
केन्ना-केन्ना विद्यार्थी साबार प्रस्न घेवन आंदोलनां करताले तेन्ना जनां सर प्रशासनांचो भाग आसताले. मोठ्या-मोठ्या आवाजांत बाचाबाची जाताली. पोटतिडकीन विद्यार्थी आपले प्रस्न मांडटाले, प्रशासनाक धारेर धरताले. पूण आंदोलन सोंपल्या उपरांत भायर सरतकीच जना सर परत आपले शैलीन त्याच आंदोलनकारी भुरग्यांक अपुरबायेन हडकिताले, तांचे लागीं संवाद सादताले. सगल्याच ज्ञानशाखेचे विद्यार्थी जना सराक प्रिय. खंयूय दिसल्यार ते एखाद्या भुरग्याची आपुलकायेन विचारपूस करतात. कॅन्टीनांत खंयचोय विशय चालू आसल्यार ते भुरग्यांचो घोळक्यांत वचून आपूणय चर्चेंत वाटो घेता. विज्ञानाचे प्रध्यापक आसून लेगीत साबार विशयांचें वाचन. देखून ते खंयच्याय विशयाचेर चिकीत्सक रितीन आपलो अभिप्राय दितात. देखून तांचे बरोबर वेळ सारप म्हळ्यार एखाद्या वाचनालयांत वेळ सारप असोच जातालो.
विद्यापीठाची सगल्यांत म्हत्वाची गजाल म्हळ्यार शिक्षण घेवन एखादो विद्यर्थी जगभर भोंवता. तो आपल्या गिन्यानाची भर त्या जाग्याक दिता. आनी हातूनच विवीधतेची संस्कृती रूजता आनी विद्यापीठ आकार घेता. प्राध्यापक जनार्धनम हे अशेंच एक विद्यापीठ.

प्राध्यापक जनार्धनम हांचे गोंय विद्यापीठांतलें कार्य
१९९१ वर्सा वनस्पतीशास्त्राचे सहाय्यक प्राध्यापक
१९९७ ते २००५ वर्सा रिडर म्हूण नेमणूक
२००५ ते २०१८ वर्सा प्राध्यापक
२०१८ वर्सा सावन जेश्ठ प्राध्यापक
२०१४ ते २०१८ जिवविज्ञान आनी पर्यावरण विभागाचे मुखेली
२०१२ ते २०१४ वनस्पती शास्त्राचे मुखेली
म्हत्वाचे प्रकल्प
जैविक संसाधनां वरवीं लुप्त जावपी झाडांच्या संवर्धनात सुदार, २०१२ ते २०१७.
झोपांचे अखिल भारतीय संचयोजीत प्रकल्पांत – गोंयच्या झोपाचो अभ्यास, २०१२ ते २०१७. केन्दीय पर्यावरण मंत्रालया अंतर्गत प्रकल्प.
पश्चिमी घांटांत तण आनी हरियाळींच्या प्रजातींचे जैविक संसाधनां वरवी संवर्धन सुधार, २००८ ते २०१३.
सोद लायील्या प्रजातींक दिल्ले प्राध्यापक जनार्धनम हांचे नांव आनी वर्स –
युट्रीकुलारीय जनार्धमी (२०००)
युट्रीकुलारीया ही किटकभक्षी वनस्पत पावसा दिसांनी खडकाळ पठारांचेर किल्लता.
कुर्कलीग्रो जनार्धमी (२०१८)
कस्कुटा जनार्धमी (२०१९)
झाडांचेर पोसपी एका तरेची बेनुल्ल.
ईशामम जनार्धमी (२०२०)
भगवान महाविर उद्यानांत खडपांच्या खाचीनी पावसांत किल्लपी तणाची प्रजाती.
मोमोर्डीका जनार्धमी (२०२२)

‘भोवतेक गोंयच्या विद्यार्थ्यांक विद्यपीठाचो आंवाठ अनवखळी आसता. तें वातावरण पळोवन भुरगो कांचवेता. तेन्ना गरज आसात ताका आत्मविश्वास दिवपाची. ताची चिकीत्सा आनी संशोधन गुणांक चालनां दिवपाची. जना सरा सारके शिक्षक संपर्कात आयल्यार एखाद्या विद्यार्थ्याची जीण बदलपाक शकता. वर्गांत, प्रयोगशाळेंत आनी वर्गा भायर जना सराची शिकवण सतत आत्मविश्वास निर्माण करपाची आसा. गोंय हो वनस्पती संपन्न वाठार. तांतूंतली मुल्यां आनी वैशिश्ठांचेर सखोल संशोधन जावपाक जाय. जना सर सरक्या संशोधकानी ताची बुन्याद आमचे पिळगेक घालून दवरल्या. देखून तांचो वावर आनी विद्यपीठाक दिल्लें योगदान भोव मोलाचें.’

  • श्रावणी कोरगांवकार
    रिसर्च स्कॉलर (वनस्पतीशास्त्र, गोंय विद्यापीठ)

गोंय विद्यापीठांत हेरां खातीर प्रॉफेसर जनार्दनम् आमचे खातीर जना सर. विद्यापीठांत पयल्याच वर्सा सहाय्यक प्राध्यापक म्हूण काम करताना डॉ. विश्वनाथ हांणी जना सरां कडे म्हजी वळख केल्ली. पयलेच भेटींत ‘तुवें ह्या पेशा कडे गांभीर्यान पळोवक जाय’ असो आत्मविश्वास वाडोवपी सल्लो जना सरांन म्हाका दिल्लो.
आपल्या सहकाऱ्यांक, विद्यार्थ्यांक निसुवार्थी पणान अशी उर्बा दिवपी खुप कमी जाण आसतात. खुपश्या सुवातीनीं कोणूय एक बरो संशोधक आसता वा एक बरो शिक्षका आसता. जना सर हाकाय आडवाद! एक उत्तम संशोधक आनी उत्कृष्ठ शिक्षक ही जना सरांची ख्याती. सरांची व्याख्याना आयकुपाक मेळप ही भांगराळी संद! तांच्या विज्ञानीक वक्तृत्वातय सृजन आशिल्लें.
जना सर जीव शास्त्रांतल्यो क्लिश्ट प्रक्रिया, सूक्ष्मदर्शकात दिसपी सुक्ष्म जीव आनी ताचे पर्यावरणा कडेन आशिल्ले महत्व जना सर एक गीत कशें सादर करपी गितकार. आमचे संशोधन क्षेत्र वेगळे आसलें. पूण विद्यापीठात सरांची उपस्थिती सकारात्मक वातावरण निर्मिताली. विद्यार्थी, सहकारी आनी संबंद विद्यापीठाच्या मनांत जना सरांक खाशेली सुवात संदांच उरतली.

  • डाॅ. पुरूशोत्तम वेर्लेकार
    सहाय्यक प्राध्यापक, ज्ञानप्रसारक महाविद्यालय

प्राध्यापक जनार्धनक एक नामनेचे वनस्पती शास्त्री जांका पर्यावरण, तत्वज्ञान आनी साहित्यांत खूब रूची आसा. तांका आमी आपुलकेन जनासर अशे म्हण्टात. तांचे व्याख्यानां आनी अभ्यास भोवंड्यो सदांच उमळशिकेच्यो आसता ताचें कारण म्हळ्यार ते दर एक गजाल ताचो इतिहासीक संदर्भ, समाजीक समीकरणां, लोकवेदाक जुळोवन सांगता. ते खातीर दर एक गजालीकडें चिकीत्सक नदर ते विद्यार्थ्यांक दिता. खंयूय जना सर दिसता थंय विद्यार्थी जमता आनी तांचो वर्ग भरता. खास करून चायेच्या मेजार ते विज्ञान आनी संशोधानाचेर जाल्यो चर्चा यादींनी उर सारक्यो. दिलखुलासपणान स्वताचे जिणेंत आयिल्ले अणभव सांगून ते भुरग्यां भितर आत्मविश्वान जागयतात. आनी विद्यार्थ्यांची बारिकांतली बारीक गजाल ते तोखेतात. जना सर आमच्या जिणेंतली वाट दाखोवपी पंटी.

  • प्रभा पिल्लय
    रिसर्च स्कॉलर (वनस्पतीशास्त्र, गोंय विद्यापीठ)

युगांक नायक
7507388596