म्हान क्रांतीकारी फुडारीनेताजी सुभाषचंद्र बोस

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

स्वातंत्र्य चळवळींतले एक व्हड क्रांतीकारी फुडारी, आझाद हिंद सेनेचे मुखेली सेनापती सुभाष चंद्र बोस हांची आयज 126 वी जयंती. नेताजींचो जल्म 23 जानेवारी 1897 दिसा कटकांत (अस्तंत बंगाल) जालो. तांकां आठ भावंडां. नेताजी भुरगेपणांतल्यान बंडखोर आशिल्ले. पिरायेच्या 15 व्या वर्सा ते हिमालयांत गेले. पूण तांकां गुरू दर्शन जावंक नाशिल्ल्यान तांणी स्वामी विवेकानंदाचें साहित्य वाचून तांकांच गुरू केले. कॉलेजींत आसतना एका इंग्लीश शिक्षकान भारतीयांचो अपमान केलो तेन्ना नेताजीन उबो रावून शिक्षकाचो निशेध केलो. इतलेंच न्हय, त्या शिक्षकाचेर कारवाय जावची म्हूण कॉलेजींत बंद केलो. हाचो राग धरून म्हाविद्यालय प्रशासनान तांकां कॉलेजींतल्यान काडले.
नेताजी 1921 वर्सा इंग्लंडाक गेले आनी भारतीय सिव्हिल सेवेची परिक्षा दिली. चवथ्या क्रमांकान पास जाले. तांणी कांय काळ नागरी सेवेंतय काम केलें. पूण भारताक ब्रिटीश गुलामगिरींतल्यान मुक्त करपा खातीर तांणी नोकरी सोडली. त्या वेळार महात्मा गांधीजींची असहकार चळवळ नेटान चालू आशिल्ली. ती समजून घेवपाक आनी स्वातंत्र्य चळवळीची फुडाराची दिका थारावपाक ते गांधीजींक मेळ्ळे. महात्मा गांधींजीन तांकां चित्तरंजन दास हांचे कडेन धाडले. चित्तरंजन दास हे सुभाषबाबूंचे राजकी गुरू जाले. इंग्लंडाची राणी कोलकाताक येता हें नेताजींक कळ्ळें तेन्ना तांणी हे भेटीचेर बहिश्कार घालपाची येवजण आंखली. ब्रिटीशांक तें कळ्ळे बरोबर तांणी नेताजी आनी चित्तरंजन दास दोगांयकूय धरले. तांकां स म्हयने बंदखणींत दवरले. बंदखणींत आसतना सुभाषबाबून इतिहास, धर्मशास्त्र आनी मानसशास्त्र हांचो अभ्यास केलो.
सुटके उपरांत भारतांतले राजकी परिस्थितीचो अभ्यास करून ते राजकारणांत सक्रीय जाले. बंगाल प्रांतीय काँग्रेसीचे ते अध्यक्ष जाले. तांणी इंडिया इंडिपेंडन्स युथ लीग ही संस्था स्थापन करून तरणाट्यांक संघटीत केले. 1930 च्या सविनय कायदेभंगाच्या आंदोलनांत नेताजीक परतून अटक जाली. गांधी- आयर्विन कबलाती उपरांत तांची सुटका जाली. ते कोलकाताचे नगराध्यक्ष जाले. गांधी- आयर्विन कबलातीक नेताजीन विरोध केल्ल्यान तांचे महात्मा गांधी कडेन मतभेद जाले. सशस्त्र क्रांतीकारी संघटने कडेन नेताजींचे संबंद आशिल्ल्यान 1932 वर्सा तांकां अटक जाली. पूण भलायकेच्या कारणांक लागून बंदखणींत घालिनासतना देशांतल्यान हद्दपार केले.
ते तीन वर्सां व्हिएन्नांत रावले. थंय तांणी युरोपांतले राजकी परिस्थितीचो अभ्यास केलो. 1937 त गांधीजींचो विरोध आसून लेगीत तांणी त्रिपुरा काँग्रेस अधिवेशनांत अध्यक्षपदाची वेंचणूक लढयली. अध्यक्षपदाचे वेंचणुकेंत तांणी पट्टाभिसीतारामय्या हांकां हारयले. हे वेंचणुकेक लागून महात्मा गांधी नाराज जाले. ही आपलीच हार अशें तांकां दिसूंक लागलें. काँग्रेसींतल्या भोवतेक लोकांनी गांधीजींचें फुडारपण मान्य केलें. ताका लागून नेताजीन अध्यक्षपदाचो राजिनामो दिवन फॉरवर्ड ब्लॉक हो पक्ष स्थापन केलो. नागपूर अधिवेशनांत तात्पुरतें राश्ट्रीय सरकार घडोवपाची मागणी केल्ली. पूण सत्याग्रहा पयलींच तांकां धरले. अटक जाले उपरांत नेताजीन जेवण सोडपाची धमकी दिली. हे धमकेक भियेवन ब्रिटीशांनी तांकां बंदखणींत घालचे बदला घरात नदर कैदेंत दवरले. एक दीस नेताजी वेशभूशा करून पेशावराक पावले आनी थंयच्यान जर्मनीक. थंय तांणी भारतीयांक ब्रिटिशां आड झुजपाची प्रेरणा दिली. भारतीयांक तांणी संघटीत केले. जर्मनींत ते नाझी हुकूमशा अॅडॉल्फ हिटलराक मेळ्ळे. तांणी बर्लिनांत आझाद हिंद रेडिओ आनी फ्री इंडिया सेंटराची थापणूक केली. 1943 वर्सा नेताजीक जपानांतल्यान आमंत्रण मेळ्ळें. जर्मनींतल्यान मादागास्करांतल्यान जपानाक पाणबुडींतल्यान ते गेले.
21 ऑक्टोबर 1943 दिसा तांणी सिंगापूरांत आझाद हिंद सरकाराची थापणूक केली. नेताजी स्वता राज्यमुखेली, प्रधानमंत्री, संरक्षण मंत्री आनी मुखेल सेनापती जाले. ह्या राश्ट्राक जपान, जर्मनी, ब्रह्मदेश, इटली ह्या सारक्या 11 देशांनी मान्यताय दिली. नेताजीन तरणाट्यांक आझाद हिंद सेनेंत येवपाचें आवाहन करून तुम मुझे खून दो… मै तुम्हे आझादी दुंगा… अशी घोशणा दिली. तांच्या उलोवपान आकर्शित जाल्ले शेंकड्यांनी तरणाटे आझाद हिंद सेनेंत सामील जाले. दुसऱ्या म्हाझुजाच्या काळांत आझाद हिंद सेनेन जपानी सैन्याच्या आदारान भारताचेर घुरी घाली. दोनूय सैन्यानी अंदमान आनी निकोबार जुंवे ब्रिटीशांच्या हातांतल्यान जिखले. आझाद हिंद सेनेचें सैन्य बर्मांतल्यान भारताक वचपाक भायर सरलें, पूण सैमीक संकश्टाक लागून आझाद हिंद सेनेक फाटीं सरचें पडलें. नेताजीन रंगून रेडियो वयल्यान भाशण दिवन ब्रिटीशां कडेन कसलीच समजीकायेची कबलात करची न्हय आनी फाळणीचो संघर्श चालूच दवरचो अशें आवाहन लोकांक केलें. म्हाझुजांत जर्मनी आनी इटली हांचो पराभव जालो. जपान शरण येतकच नेताजीन रशियेक वचपाचें थारायलें. 18 ऑगस्ट 1945 दिसा नेताजी विमानांतल्यान माणचूरिया वटेन वताले. प्रवासांत तांचें विमान बेपत्ता जालें. 23 ऑगस्ट 1945 दिसा जपानाच्या दोनयी खबरां एजन्सींन 18 ऑगस्ट दिसा नेताजींक विमान दुर्घटनेंत मरण आयिल्ल्याची म्हायती संवसाराक दिली. पूण, आयज पसून ते जिते आसात, अशी लाखांनी भारतीयांची श्रद्धा आसा.
1992 वर्सा भारत सरकारान नेताजीक मरणाउपरांत सगळ्यांत व्हडलो पुरस्कार भारत रत्न दितले अशें जाहीर केलें, पूण तांच्या मरणाचो पुरावो नाशिल्ल्यान हो पुरस्कार अवैध आसा असो दावो करून तांच्या कुटुंबान तो पुरस्कार न्हयकारलो. तुम मुझे खून दो… मै तुम्हे आझादी दुंगा… अशें म्हणीत भारतीयां मदीं स्वातंत्र्य संघर्शाची उर्बा जागोवपी नेताजींक तांचे जयंती निमतान अभिवादन!

श्याम ठाणेदार
9922546295