म्हादय : किरण दिसलां, उजवाड जातलो?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कर्नाटकाच्या डीआरपीक लोकशायेच्या एका खांब्याची मान्यताय मेळ्ळ्या. आतां दुसऱ्या खांब्यान म्हणजे न्यायालयान गोंयकारांक थाकाय दिवंक फावो.

म्हादय प्रकरणाक हालींच ल्हानशें मोडण मेळिल्ल्यान गोंयकारांक आशेचो एक किरण दिसपाक लागला. आतां पुराय लखलखीत उजवाड दिसपाक आमकां आनीक नेटान पावलां उबारचीं पडटलीं. म्हादय आनी भीमगड अभयारण्याचो कर्नाटकांतलो भाग ‘बफर झोन’ (संरक्षीत वाठार) म्हूण अधिसूचीत करचो, अशी मागणी करपी एक अर्ज सर्वोच्च न्यायालयांत दाखल जाल्लो. ताचेर न्यायालयान केंद्रीय रान, पर्यावरण मंत्रालयाक आनी कर्नाटक सरकाराक नोटीस धाडल्या. विशेश म्हणल्यार कळसा- भांडुरा प्रकल्प ह्याच वाठारांत येता. ‘बफर झोन’ अधिसूचीत जायत जाल्यार कळसा- भांडुरा प्रकल्प आपशीच रद्द जातलो. तरीय आमकां घाळ रावन उपकारचें ना. कारण राजकी नदरेन कर्नाटक आमचे परस बळिश्ट. पूण मूंय पसून हतयाक हारोवपाक शकता, हें आमी विसरचें न्हय.
सध्या सर्वोच्च न्यायालयांत टी एन गोदावर्मन केश चलता. म्हादय आनी भीमगड हीं दोनूय अभयारण्यां कर्नाटकाचे हद्दींत येतात. मात तो भाग अजूनय ‘बफर झोन’ म्हूण अधिसुचीत करूंक ना. पर्यावरण मंत्रालयाक तो करपाक लावचो, अशो अर्ज दाखल जाला. ताचे वयल्यानूच सर्वोच्च न्यायालयान पर्यावरण मंत्रालय आनी कर्नाटक सरकाराक नोटीस धाडल्या. देशांतल्या रानां आनी भितरले संपत्तीची राखण करपा संबंदाची ही केश. ते प्रमाण रानांतलो वाठार जर बिगर रान कामा खातीर वापरलो जाल्यार ती वापरप्याक एक रकमी पयशे (नेट प्रेझेंट व्हॅल्यू) भरचे पडटात. ताचो वापर पर्यावरणाच्या सांबाळा खातीर करतात. सैम संपत्त ही खंयच्या राज्याची वा मनशाची मालमत्ता न्हय. सगल्या लोकांक ताचे फायदे मेळपाक जाय, अशें देशांतलीं रानां तिगचीं म्हूण वावुरपी गोदावर्मन थिरुमलपाड म्हणटाले. 2016 त तांकां मरण आयलें. रानांनी कोअर झोन आसतात. म्हणल्यार अतिसंरक्षीत मळ. तर ताचे भोंवतणी आसतात ते बफर झोन. हांगां पर्यावरण अभ्यास, भोंवडेकार अशे कांय आडवाद सोडल्यार हेरांक प्रवेश मेळना. रानवटी जीव अस्वस्थ जातलो, अशी खंयचीच गजाल थंय करपाक कायद्यान बंदी आसता. ‘व्याघ्र क्षेत्र’ (वागांचो वाठार) म्हूण घोशणा जायत जाल्यार त्या वाठाराक सोंपेपणी हात लावंक मेळना. मागीर थंयच्या लोकांक वा हेर कोणाकूय संबंदीत खातें, मंत्रालया कडल्यान परवानगी घेवची पडटा. म्हादय, भीमगड हीं नामनेची अभयारण्यां. हांगां साबार प्राणी, सुकणी, फुलपाखी (गोंयचें राज्य फुलपाखें- मलयपरी), सोरोप, नुस्तीं, काजुले, कीटक, वनस्पती आसा. कळसा- भांडुरा आनी हेर बांदांक लागून ही जैविवीधतेची सांखळ तुटपाची भिरांत आसा. हें जावचें ना, हाचे खातीरुय गोंय सरकाराक यत्न करचे पडटले. आतां सोमारा सर्वोच्च न्यायालयांत म्हादयचेर सुनावणी जावपाची शक्यताय आसा. कर्नाटकाच्या डीआरपीक लोकशायेच्या एका खांब्याची मान्यताय मेळ्ळ्या. दुसऱ्या खांब्यानूय म्हणजे न्यायालयान केशीचे काम बेगीन हाता मेकळें करूंन गोंयकारांक थाकाय दिवंक फावो. पळोवया कितें जाता तें.
म्हादयचे राखणे खातीर संबंदीत वाठार वाग राखीव मळ जाहीर करूंक जाय, अशें ‘आपा’चे आमदार व्हेन्झी व्हिएगश हांणी सांगलें. मात ताका बऱ्याच आमदारांचो, थळाव्या लोकांचो विरोध आसा. न्यायालयांत आमची बाजू सामकी घट आसा. देखून वाग राखीव मळ करपाची गरज ना, अशें कांय जाणांक दिसता. ह्या वाठारांत लोकवस्ती आसा. शेती, भाटां, पोरसां आसात. पिळग्यान पिळग्यो लोक थंय रावतात. फाटीं सत्तरींत वाग दिशिल्लो, तेन्ना तो दिसूंकच ना, अशें कांय फुडारी म्हणटाले. मात रानां खात्यान लायिल्ले कॅमेरे फट उलोवंक नात. पोरूं धाणो वाग, काळो वाग दिशिल्लो तेन्ना ते थळावे न्हय, तर कर्नाटकांतल्यान आयल्यात, अशी प्रतिक्रियाय कांय जाणांनी दिल्ली. थंय प्रकल्प, फार्म हावसां बी बांदपाचो विचार थोड्यांच्या मनांत घोळटा आसतलो. वाग राखीव मळ, घोशणा जाल्यार कांय करपाक मेळचें ना. पूण म्हादय वाटावतली. बांद निखळावचे पडटले. म्हादय, भीमगड हीं अभयारण्या सैम, प्राणी, जैवविवीधतेंत गिरेस्त आसातूच, पूण ती आनीक गिरेस्त जातलीं हे खातीर यत्न करूं येतात. नाजाल्यार पयलींच भितर घुशिल्लो मनीस आनीक भितर घुसतलो आनी शीं खाता म्हूण जागो मागपी उंट तंबूंत न्हिदिल्ल्या अरबाक इल्लो इल्लो करून भायर घालता, तशी ह्या अभयारण्याची गत जातली. मागीर तें फक्त नांवा पुरतें अभयारण्य उरतलें. अधाशी मनशाक हेंच तर जाय. हो वाठार अस्तंत घांट दायज थळ, हेंय आमचे फुडारी विसरून गेल्यात.
म्हादय विशय न्यायालयांत आसतना केंद्रीय जल आयोगान कर्नाटकाचो डीपीआर मंजूर केल्ल्यान (जय विधानसभा वेंचणूक) हो प्रस्न परत धड्यार आयला. ताचो मार सगल्यांत चड गोंयांक बसतलो. हातां सर्वोच्च न्यायालयूच हातूंतल्यान आमच्या राज्याक वाटावं शकता.