भरत : कोंकणी रंगमाचये वेलो चमत्कार

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कवी प्रकाश नायक हांणी 14 तारखेचे राती कडॆन कॊंकणी माचयॆ वॆलॊ अभिनय सम्राट भरत नायक गॆल्ल्याची दुखदिणी खबर आयतारा सकाळीं दिली आनी काळजांत घस्स जालॆं.
कॊंकणी नाट्य चळवळ, भाशीक चळवळ आमच्या आयचॆ नवॆ पिळगॆन प्रत्यक्ष पळॊवक ना. राजभास आंदॊलनातलॊ भरत हिरॊ. ताचो आनी म्हजॊ फाटल्या 40-42 वर्सांचॊ संबंद. कॊंकणीक लागूनच भरत म्हाका भॆटलॊ. तॊ तॆन्ना गाॊवा वेल्ला रावतालॊ. पॆशान कॊंकणी शिक्षक. कवी, लॆखक म्हणूनय ताचॆं यॊगदान आसा. ज्या काळार कॊंकणी नाटक निगतॆंच कुस परतूक लागिल्लॆं त्या काळार नाटककार पुंडलिक नायक हांकां नट म्हणून भरत भॆटलॊ आनी तांच्या नाटकांक नवचैतन्य हाडून दिवपाचॆं काम भरतान कॆलॆं. भरत म्हजॆ नदरॆंत उरलॊ तॊ अभिनय सम्राट म्हणूनच.
नामनॆचॆ लॆखक, अनुवादक आनी श्रॆश्ट दिग्दर्शक प्रकाशबाब थळी हांणी ह्या भॊवगुणी नाट्य कलाकाराचॆर लॆख बरयल्लॊ. तांणी भरताची कॆल्लॆ तॊखणायॆन भरताच्या दॊळ्यातल्यान दुकां कशीं आयलीं तीं हांवॆं आनी मुकॆश थळीन प्रत्यक्ष पळयल्यांत. 40 वर्सां आदीं राज्यांतल्या विद्यालयांची कॊंकणी नाटकुल्यांची गरज भागॊवपाचॆं काम भरताचॆ लॆखणॆन कॆलां तॆं विसरूक जावचॆंना. गॊवा कला अकादॆमीची नाट्य सर्त बंद पडटाशी जाली तॆन्ना अशॊक भॊसलॊ, अ. उ. नायक, ज्यॊती नावॆलकार सारक्या कलाकारांक घॆवन सर्त चालू उरची म्हूण नाटकां दिवन खूब व्हडलॆं काम ताणॆं कॆलां. कॊंकणी पुस्तकांचॊ काल्या- जात्रांनी प्रसार करपा खातीर म्हजॆ सारक्यांक वांगडा घॆवन तॊ जात्रांक मांड घालून बसला. पुंडलिक नायकाचॊ “छप्पन थिगळी यॆसवंत” हॊ एकपात्री माचयॆर हाडून ताणॆं अभिनयाचॊ एक चमत्कारच त्या काळार दाखयलॊ आनी तांतल्यान कितलॆशॆच रसिकांक कॊंकणी नाटक आनी एक पात्री म्हणून कितॆं ताचॆं दर्शन घडूंक पावलां.
ह्या एकपात्रीच्या सादरीकरणा वॆळा वॆलॊ म्हजॊ अणभव बरॊवपाचॊ मॊह म्हज्यान टाळूक जायना. छप्पन थिगळी यॆसवंत म्हळ्यार एक हमाल. मानाय. बशी वयल्यान सामान दॆवॊवपी, चडॊवपी. एक तांबरॆत घॆवन खाकी कलसांव, बानयन आनी खांदार तुवालॊ उडॊवन भरत हॊ प्रयॊग फकत माचयॆरूच न्हय जाल्यार बस थांब्यार लॆगीत करतालॊ. लॊक गर्दी करून तॊखेतालॆ. ताणॆं ह्या एकपात्रीचॆ शंभरांवर प्रयॊग कॆलॆ. म्हजॊ तसॊ नाटकां कडॆन संबंद ना. कॊणाचॊ विश्वासूय बसचॊना ह्या प्रयॊगाक लागपी संगीत टॆपरॆकाॅर्डा वॆल्यान वाजॊवपाचॆं काम हांवॆं त्या काळार सात- आठ खॆपॆ कॆलां. ह्या प्रयॊगान यॆसवंत भजीं आनी च्यान काकण बुडॊवन खाता असो एक प्रसंग आसा. एका प्रयॊगाक वतना हांवॆ ताका विचारलॆं. कांकण, भजीं बी घॆतल्या मरॆ काय म्हुण. भरत खॊ खो करून हांसलॊ. इतलॆ प्रयॊग करूनय भजीं आनी काकणां खरीं खायना हॆं तुका कशॆं कळना काय म्हूण. हांव च्याट पडलॊ. असॊ हॊ गुणी कलाकार. पुंडलिकाल्या “मुक्तताय”तलॊ भाटकार, सूर्य सांवटांतलॊ दत्तभावॊजी जांणी पळयला, तांकां भरताचॊ अभिनय खबर आसा.
तॆन्नाचॆ आमदार लुईजीन फालॆरॊ हांणी विधानसभॆंत मांडिल्लॆं कॊंकणी राजभाशॆचॆं विधॆयक राणॆ सरकारान भायर उडयल्या उपरांत कॊंकणी समाजाक खुबळावन घालपा खातीर बाबली नायकाक घॆवन भरतान जाग्रुताय करूक नाशिल्ली जाल्यार आंदॊलन पॆटचॆंच नाशिल्लॆं. तॆं पॆटलॆं म्हूण कॊंकणी राजभास जाली. आठवॆ वळॆरॆंत गॆली आनी आतां गुगला मॆरॆन पावली. कॊंकणी चळवळ भरताक विसरूक शकना. कॊंकणीच्या मळार आमच्या भरतान नवॆ लॊक हाडपा खातीर संघटक म्हणूनय खूब काम कॆलां. कॊंकणीचॆ फुडारी नागॆशबाब करमली हॆ ताचॆ मार्गदर्शक. आयज कांय लॊक चळवळींत आयल्यात, तांतलॆ कांय जाण पयसॊ, मान मॆळना जाल्यार भाशॆचॆं काम करपाक तयार नासतात. ताचॊ हांव विचार करता तॆन्ना भरताचॊ निसुवार्थी वावर दॊळ्यां मुखार यॆता. नाटकाचॆ प्रयॊग करून सावड्ड्यां सारक्या गांवांनी पड्डॆ पांगरूक घॆवन तॊ न्हिदला आनी सकाळी फुडॆं स्कुटर घॆवन सांताक्रुज विद्यालयांत कसॊ वतालॊ तॆं हांवॆं पळयलां. त्या काळार अशॆ कार्यकर्ते मॆळ्ळॆ म्हूण कॊंकणीक जैतां मॆळूंक पावलीं.
फाटल्या पंधरा- वीस वर्सांच्यान ताचॆं आरॊग्य सारकॆं नाशिल्लॆं. नाटकां कडल्यान भरत पयस जाल्लॊ. पूण कविता वा हॆर लॆखनात तॊ सक्रीय आशिल्लॊ. पूण हालींच्या काळांत भरत सामकॊच अलिप्त जाल्लॊ. आमचॊ अँथनी वाझ मात ताका अदीं मदीं आदार करपा खातीर बांबॊळॆ ताच्या घरा वतालॊ. फॊनूय तॊ हालीं घॆ नाशिल्लॊ. खरॆं म्हळ्यार मालवण संमॆलनात ताची गैरहजॆरी म्हाका जाणवल्ली. सॊंपॆपणान संमॆलन तॊ चुकय नाशिल्लॊ. भरत एक चळवळीतलॆं बहू आयामी विनॊद बुद्धी आशिल्लॆं एक व्यक्तिमत्व. तांचॆ यॊगदान पळयल्यार चळवळीन ताचॆर तसॊ अन्याय कॆला, अशॆं हांव म्हणन. आयच्या काळांत दॆवळांतल्या प्रसादाच्या दॊण्या मॆरॆन हात वयर करीना जाल्यार तो मॆळना. बदलत्या काळांत विकसीत जाल्ल्या समाज माध्यमां कडॆनय ताका जुळॊवन घॆवक जमलॆंना. तॊ अलिप्त जावपाक तॆंय एक कारण जालॆं, अशॆंय हांव म्हणटा. तॊ इतलॆ बॆगीन वचपाचॊ न्हय. पूण तॆं आमच्या हातांत ना. ताचॆ फाटल्यान ताची घरकान कल्याणी आसा. हॆं दुख्ख पचॊवपाक दॆवान ताका ताकद दिवं, अशॆं मागून म्हज्या ह्या लागींच्या मित्राक हांव आर्गां ऒंपता.

संजीव वेरेंकार
9422643629