बंदखणी भरल्यात कैद्यांनी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गुन्यांव करपी सगलेच तो मुद्दाम करीनात. तिडकी सरशीं जायत्या जाणांच्या हातांतल्यान तो घडटा. कांय जाण नकळटां एखाद्या प्रकरणांत शिरकतात आनी मागीर त्या रेंब्यांत खोल खोल मुंगरतात. अर्थांत कांय जाण परिस्थिती वा हेर कारणांक लागून मुद्दाम गुन्यांवकारीचो मार्ग आपणायतात आनी पुराय जीण तातूंतच पासार करतात. गुन्यांव करप हें वायट. ताका दरेका देशान आपापल्या कायद्या प्रमाण ख्यास्त दवरल्या. शरियत कायदो लागू आशिल्ल्या कांय इस्लामी देशांनी तर कडक ख्यास्त दितात. पूण, गुन्यांवकार हो निमणो मनीसूच आसता. तांकां कायद्या प्रमाण ख्यास्त जावंक जाय. तांचेर ते बाबतींत अन्याय जावंक जायना. मात आमच्या देशांत शेंकड्यांनी गुन्यांवकार गुन्यांव सिद्ध जायनासतना, जामीन मेळूनय कैदी म्हूण बरींच वर्सां बंदखणींनी पडून आसात. राष्ट्रीय कायदो सेवा प्राधिकरणान ही म्हायती सर्वोच्च न्यायालयाक दिल्या. 31 डिसेंबर 2022 मेरेन 5029 कैद्यांक जामीन मेळिल्लो आसतना बंदखणीं रावचें पडलां. कांय जाणांचे केशीचेर सुनावणीच सुरू जावंक ना. सर्वोच्च न्यायालयान जामीन भरपाक शकनाशिल्ले कितले कैदी बंदखणींत आसात, तांचो अहवाल मागिल्लो. तांकां कितें मजत करपाक मेळटली, तेंय सांगपाचे निर्देश दिल्ले. सगल्या राज्यांनी हो अहवाल प्राधिकरणाक सादर केले उपरांत, 2357 कैद्यांक कायद्याची मजत केल्या, तर 1147 जाणांक जामिनाचेर सोडल्यात, अशेंय स्पश्ट जालां. जामिनाचेर पयशे भरपाक शकनात अशे 30 ते 700 वयर कैदी दरेका राज्यांत आशिल्ले.
‘भगवान के घर देर है, अंधेर नहीं’ अशें न्याय मेळटकच म्हणटात. हाचो अर्थ ती केश बरींच वर्सां चलिल्ली आसता. बाबरी मशीद, मुंबय बाॅम्बस्फोट प्रकरणांचें निकाल तर खूब वर्सांनी लागिल्ले. राम मंदिराचो निवाडोय कितल्याश्याच वर्सांनी दिल्लो. फावो तितले न्यायाधीश नात, ताका लागून न्याय मेळपाक उशीर लागता. केशी 10-12 वर्सां कांसवा गतीन चलतात, अशें जाणकारांचें मत. कांय वर्सां पयलीं न्यायालयां आॅनलायन करपाचें थारिल्लें. केश एका न्यायालयांतल्यान दुसऱ्या न्यायालयांत व्हरप सोंपें जातलें, निकालूय बेगीन लागतले, अशें म्हणटाले. हें काम खंय मेरेन पावलां? न्याय जर झटपट मेळना, जाल्यार तो संबंदीत कैद्याचेर अन्याय. बरींच वर्सां बंदखण भोगून मागीर ते कैदी निर्दोश सुटल्यात. म्हणून केशीचो निकाल शक्य तितलो बेगीन लागप बरें. कांय कैद्यांची केश तर उबी जाल्लीच नासता. ती सुरू जावपाकूच वर्सां लागता. हाचो अर्थ गुन्यांव करून वा करीनासतना पसून एखादो मनीस दोन वर्सां बंदखणींत कैद उरूं शकता. वयर उल्लेख आसा ते कैदी जामीन मेळूनय बंदखणींत उरल्यात. कारण ती रक्कम भरपाची तांच्या घरच्यांची ऐपतूच ना. कांय जाणांक तर वकिलाची फी दिवपा इतलेय पयशे हाडप शक्य ना. थोडे कैदी 2- 3 गुन्यांवांनी आडकल्ले आसतात. तांकां सगल्या गुन्यांवांनी जामीन मेळटाच अशें ना. म्हणटकच ते बंदखणींतूच उरतात. थोड्यांक सगल्या गुन्यांवांनी जामीन जाय आसता. कांय कैद्यांचीं घरचीं पयशे दिवपाक असमर्थ आसतात. कांय वेळार तांकां साक्षीदारुय मेळनात. मात, आता राज्य, जिल्हो कायदो सेवा प्राधिकरणांचे मजतीन अर्थीक नदरेन दुबळे आशिल्ल्या कैद्यांक एप्रील मेरेन कायदेशीर मार्गान सोडपाचे यत्न करपाचें उतर राष्ट्रीय कायदो सेवा प्राधिकरणान न्यायालयाक दिलां.
हो जमानो डिजीटल. सध्या ई- प्रिझन साॅफ्टवॅर देशांतल्या 1300 बंदखणींत वापरतात. जामीन जावन सप्तकभर कैदी बंदखणींत उरलो जाल्यार तशी कळोवणी जिल्हो प्राधिकरणाक आपशीच वतली. तरीय निमणें, जामिनाचेर पयशे कशे उबे करपाचे हो प्रस्न कैद्यां मुखार उरताच. कारण गुन्यांवांनी घुस्पल्ली व्यक्ती भोव करून गरीब आसता. तातूंत प्राधिकरणां कोणाचेय मजतीक गेल्यार ताचो गैरफायदोय घेवपी आसतले. देखून कैद्याचे अर्थीक परिस्थितीचो पयलीं अभ्यास करचो पडटलो. केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण हांणी जामीन भरपाची जांची तांक ना, तांकां अर्थीक मजत करपाचें आस्वासन दिलांच. सध्या आमच्या देशांतल्या बंदखणींनी लाखांनी कैदी आसात. 2020 चो आंकडो पळयल्यार कैद्यांचें प्रमाण देड टक्के वाडलां. 4,81,387 कैदी आशिल्ले ते वाडून 4, 88,511 चेर पावल्यात. खरें म्हणल्यार कैद्यांचो आंकडो उणो जावंक जाय आशिल्लो. बंदखणीं कैद्यांनी भरून ओततात. तातूंत हे अंडरट्रायल कैदी, जामीन भरपाची ऐपत नाशिल्ले कैदी….! केशी बेगीन सुटाव्यो जातल्यो, हे खातीर सरकाराक उपाय घेवचे पडटले.