पुरस्कारांचे प्रतिश्ठेचे बाबतींत तडजोड नाका

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंया भायर महाराष्ट्र, कर्नाटक वा हेर राज्यांनी पर्यटन सुविधा दिवपी हाॅटेलां वा हेर आस्थापनांचेर त्या- त्या राज्यांतल्या पर्यटन खात्याच्या नांवांच्यो पाटयो आसतात. त्यो वाचतना ती आस्थापना सरकारचींच कशीं दिसतात. प्रत्यक्षांत तशें आसना. सरकार दरबारांत ह्या आस्थापनांची नोंदणी आसता, म्हळ्यार तांकां त्या प्रशासनाची मान्यताय आसता, असो ताचो अर्थ. तशेंच हेर सांस्कृतीक, सामाजीक संस्थांचीय सरकारांत नोंदणी आसता. गोंयांतय अशा संस्थांची नोंदणी आसता. पूण, तांच्या कार्यालयांचेर गोंय सरकाराचें वा ज्या खात्यांत नोंदणी जाल्या ताच्यो पाटयो मारपाची पद्धत ना.
हालींच्या काळांत महाराष्ट्रांतल्या कांय संस्थांचे कवी, लेखकांक वेगळे, वेगळे पुरस्कार मेळिल्ल्याच्यो दिसाळ्यांनी व्हडल्यो व्हडल्यो बातम्यो अयिल्ल्यो वाचूंक मेळटात. त्यो वाचतकच हे पुरस्कार महाराष्ट्र राज्य सरकारचेच आसात, अशें दिसता. पूण प्रत्यक्षांत तशें नासता. ते पुरस्कार थंयचे एखादे संस्थेचे वा क्लबा सारक्या गटाचे आसतात. ज्यो बातम्यो येतात, तातूंत पुरस्काराचें स्वरुप, मात खंयच स्पष्ट केल्ले आसना. रोख रक्कम कितली तेंय बरयल्लें नासता. बातम्यो वाचतकच पुरस्कार राज्य सरकारचो काय थंयच्या साहित्याच्या मळार वावर करपी एखाद्रे व्हडले प्रतिश्ठेचे संस्थेचो तेंय सारकें स्पश्ट जायना. जांकां ते मेळटात तांतल्या चडशा जाणांची नावां, साहित्याच्या मळार हाचे आदीं केन्ना आयकल्लींय नासतात. एखाद्र्या कवी, लेखकाच्या पयल्याच पुस्तकाकूय तो मेळिल्लो आसता. हें कितें तेंच सारकें कळना. अशा वेळार पत्रकारांनी हे पुरस्कार दिवपी संस्थांच्या प्रतिश्ठेची मातशी तरी वासपूस करून बातमी दिवपाक जाय.
म्हजो एक वळखीचो आसा. ताका 21 राष्ट्रीय पुरस्कार मेळ्ळ्यात. पूण, ताचें योगदान गोंयच्या खंयच्याच मळार म्हाका दिसूंक ना. समाज माध्यमांनी आनी दिसाळ्यांनी ताच्यो बातम्यो येतात. आपलो जीवनपट वाडोवन म्हळ्यार फुगोवन एखाद्रो राज्य सरकाराचो पुरस्कार बळकावपाक ह्या बातम्यांचो वापर मात करूंक मेळटा, इतलें खरें. पात्र आसूं वा नासूं, ह्या गोंदळाक लागून जांणी एखाद्र्या प्रांताची, मळाची दसकांचीं दसकां सेवा केल्या, ताची प्रशासनान दखल घेवन ताची एखाद्र्या प्रतिश्ठेच्या पुरस्कारा खातीर निवड जावन बातमी झळकतकच ताची मान लजेन सकयल येता, अशें घडूंक जायना.
कांय वर्सां फाटीं गोंयांतल्या कांय गिरेस्तांक शिरोमणी काय कसल्या तरी अशाच नांवांचे पुरस्कार मेळटाले. पेपरांनी फोटो येताले. उपरांत कळ्ळें. गणपतीचो तिबो झरोवन गणपतीकूच लायल्ले वरी हे पुरस्कार म्हणून. त्या संस्थांचें आतां नांव निशाणूय उरूंक ना. कांय पयशेकार आसतात. तांचें हेर खंयच्याच मळार योगदान नासता म्हणून तांचे फोटे दिसाळ्यांनी येवक शकनात. अशा मनशां खातीर ती तजवीज आशिल्ली. चार- पांच जाण एकठांय येवन संस्था करप, ते संस्थेच्या नावान एखाद्रे पात्र व्यक्तीक पुरस्कार दिवन फोटो छापून हाडप. तो फोटो म्हळ्यार ते संस्थेंचें भांडवल. उपरांत ते संस्थेंत पयशे भरतकच पुरस्कार जाहीर जाताले हे आमकां खूब उसरां कळ्ळें. तशें घडटा तेन्ना त्या पुरस्काराचें, भोवमानाचें गांभीर्य उणें जाता. कोणूय म्हणटले रोख रकमेक अर्थ ना. पुरस्कार हो पुरस्कार आसता. हांव तें मानीना. पुरस्कारा वांगडा दिवपाचे रोख रक्कमेचें म्हत्व उणे करुंक मेळचें ना. संस्थेची आनी पुरस्काराची प्रतिश्ठा म्हत्वाची आसता. थंय तडजोड वा कायलोळेचें भाशण करूंक मेळना. पुरस्कारांचें गांभीर्य उरपाकूच जाय.
हालींच्या काळांत राज्य सरकाराचे पुरस्कार दितनाय, कांय मंत्री आपले फाटल्यान हांजी हांजी करपी कार्यकर्त्यांची पुरस्कारा खातीर स्थापन केल्ल्या परिक्षक मंडळा कडेन नांवां दितात. हे फुडले खेपे आपणाक परिक्षक मंडळाचेर घेनासतना रावत हे भिरांतेन ते परिक्षक पुरस्कारां खातीर मंत्र्यांनी दिल्ल्या नांवांचोच विचार करतात. हातल्यान एखाद्र्या लेखक, कलाकाराची तपश्चर्या फुकट वता. गुणवत्तेचेर अन्याय जाता. अन्याय जाता तेन्ना समाजाचो दर्जाे देंवता. हो चिंतेचो विशय. आदल्या काळांत राजकारणी असल्या मळांनी मेतर जाय नाशिल्ले. आतां तशें ना. ही खूप वायट गजाल. ह्या विशयाचेर जण एकलो आपले भितर उलयता. पूण बरोवपाचें धाडस कोण करीनात. समाजात गुणवत्तेचो गौरव करपी लोक उणे जावंक लागल्यात, ही खंतीची गजाल.
साहित्य अकादेमीच्या पुरस्काराचे बाबतीत एक नेम आसा. ज्या भाशेंतल्या कवी, लेखकांक तो मेळटा ताची त्या भाशे वेली निश्ठा, सेवा आनी साहित्यीक गुणवत्ता ह्या गजालींचो निकश लावूनच पुरस्कार दिवप. कोंकणीचे बाबतीत आतां मेरेन ताका पाळो दिता, अशें म्हणू येता. पूण, कांय काळा आदीं आमच्या कांय लोकांनी स्वताच्या फायद्या खातीर जीवीतभर कोंकणीक नखलामी करपी मराठी कवींक साहित्य अकादेमी पुरस्कार मेळचो म्हणून कोंकणी पुस्तकां काडूक लायिल्लीं. पूण, तांकां पुरस्कार मेळूंक पावलो ना. ताचें कारण कोंकणी सरस्पतीचे सासायेक तें मान्य नाशिल्लें, अशेंच हांव म्हणन. हाचे फुडेंय असले प्रकार घडूं येतात. ते खातीर कोंकणीच्या मळार वावुरप्यांनी, अभ्यासकांनी काळजी घेवपाची गरज आसा. थंय सादना म्हणून एखाद्रो कोंकणीचें अस्तित्वूच मान्य न करपी लेखकूय ल्हवूच एक कोंकणी पुस्तक काडूं येता. फकत साहित्य अकादेमी पुरस्कारा खातीर तें करपाक आमच्यांतलेय कांय लोक फितूर जांव येतात. म्हणून जतनाय घेवंक जाय. कवीवर्य बाकीबाब बोरकार आनी कथाकार लक्ष्मणराव सरदेसाय हे नामनेचे मराठी लेखक, पूण सदांच कोंकणींत बरोवपा वांगडाच ते कोंकणीवेल्या अन्याया आड झुजले. तांचेर मराठी साहित्यीकांचे लाॅबीन अन्याय केलो. ताची तांणी पर्वा केली ना म्हणून साहित्य अकादेमीन तांच्या कोंकणी पुस्तकांचो भोवमान केलो. ही वेगळी गजाल.
कोंकणी सरस्पतीच्या आंगणात नवे लेखक येवचे. मराठींत बरयता तांणीय येवचें. कोंकणी राजभाशेची प्रशासकीय अंमलबजावणी जावची म्हणून तांणी खूब योगदान दिवचें आनी कोंकणी सरस्पतीच्या गळ्यांतय बरे – बरे अळंकार घालचे आनी उपरांतच ते कोंकणीत साहित्य अकादेमीच्या पुरस्काराक पात्र थरचे, अशें म्हजें मत. हाचेर सगळ्यांनीच चिंतन करचें.
संजीव वेरेंकार
9422643629