कोंकणी सरदार बस्ती वामन शणै

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

जाती, धर्म, भुगोलीक शिमांचीं बंधना तोडून कोंकणीच्या बावट्या खाला सगळ्या समाजांक बांदून दवरपाचो मंत्र घेवन तांणी घालून दिल्ले वाटेंतल्यान फुडली वाट चलत रावले जाल्यार…..

कोंकणींत भव्य दिव्य अशें कितें आसा, असो प्रस्न कोणेय विचारलो जाल्यार ताका कितें सांगूक मेळटलें? आमचे गोवा कोंकणी
अकादेमीचें कार्यालय दाखोवक मेळटा? गोंय कोंकणीचें मूळ पीठ. ह्या मूळ पिठांत अभिमानान दाखोवपा सारकें मडगांवचें कोंकणी भाशा मंडळाचें भवन सोडलें जाल्यार आमचे कडल्यान आनीक कांयच उबें जालेंना. ताचीं कारणा खूब आसात. तीं बरोवंक सोदिना. हांगां दर गजालीक सवती मत्सर आड येता. तो केन्ना पयस जातलो तें कळना. अश्या वेळार हांव मंगळुरांतल्या शक्ती नगरांत कोंकणी सरदार बस्ती वामन शणै हांच्या संकल्पनेंतल्यान आनी दूरदृश्टींतल्यान उबें आशिल्या विश्व कोंकणी केंद्रा कडेन बोट दाखयता. जो कोंकणी बरयता, उलयता, कोंकणींतल्यान सपनेता, अशा दर गोंयकारान कोंकणीच्या ह्या देवळाक एकदां तरी पांय लावचो, अशें म्हाका दिसता.
सोळाव्या शेंकड्यांत पुर्तुगेजांच्या अत्याचारांक लागून जिवाच्या आकांतान आमचे कितलेशेच गोंयकार आपलीं घरां- दारां हांगांच सांडून दक्षीण दर्या देगांवेल्या वाठारांनी गेले, फाफसले. तांणी कठीण परिस्थितींतल्यान कश्ट काडून आपले संवसार उबे केले. तें करतना तांच्या कितल्या पिळग्यांक कितल्यो खस्ती खावच्यो पडल्यो हाची कल्पनाय करप शक्य ना. त्या काळा वयलो इतिहास वाचता तेन्ना हाता- पायांक कापरो भरता. अशे परिस्थितींतूय तांणी आपली कोंकणी भास तिगोवन दवरली. आमीय ती तिगोवन दवरलीच, पूण तांणी ती तिगोवन दवरपा वांगडाच भाशे विशींचो अभिमानय तिगोवन दवरलो. ते बाबतीत आमी मात्शे बाबत थरले. राजभास करून घेतले उपरांतय ती चालीक लावपाक येवपी आडखळी अजून पयस जायनात. कोंकणीच्या रूखाक मळब मेकऴें करून दिवपाची आमच्यांतल्या भौवसाकय वान्सा ना जाल्या.
मंगळुरांत कोंकणीच्या कितलेश्याच म्हालगड्यांनी वेगळ्या वेगळ्या माध्यमांतल्यान त्या- त्या काळार कोंकणी गिरेस्त करपाक योगदान दिल्लेंच, पूण आर्विल्ल्या काळांत कोंकणीचे आश्रय दाते मणिपाल समुहाचे के. के. पै हांच्या मार्गदर्शना खाला तयार जाल्ले स. बस्ती वामन शणै हांचें काम कोंकणीच्या प्रसारा खातीर खूब व्हडलें थरलें. थंयच्या कोंकणी समाजान तांकां कोंकणी सरदार ही पदवी दिली. बस्ती मामाचो जल्म 6 नोव्हेंबर 1934 दिसा दक्षीण कॅनरांतल्या बंटवाल गांवांत जालो. घरचे कठीण परिस्थितीक लागून ते चड शिकूक पावले नात. पूण, बुद्धीमत्तेच्या बळार ते सिंडीकेट बँकेत मॅनेजर पदार पावले. समाजकार्याची तांकां पयलीं सावनच आवड. गांवांत शाळा इमारत, ग्रंथालय असले प्रकल्प उभारपाक ते सदांच वावुरल्यात. पूण 1974 वर्सा नेत्रावती न्हंयेक आयिल्ल्या हुवारांत बंटवाल गांव बुडलो तेन्ना तांणी रोटरी क्लब आनी हेर माध्यमांतल्यान हुंवार पिडेस्तांक मदत करपाचें काम केलें आनी तेन्ना सावन ते खरे अर्थान भौशीक मळार नांवां रूपाक आयले. के. के. पै वांगडा ते कोंकणीची सेवा करताले. तांणी कोंकणी भास आनी कोंकणी मनशांच्या व्यक्तिमत्व विकासाचो ध्यास घेतिल्लो. कोंकणी ह्या एकाच धाग्यार सगळे कोंकणी उलोवपी समुदाय एका माटवांत येवचे म्हूण ते खूब वावुरले. जाती धर्माच्यो वणटी हुपून सगळे एकठांय हाडपा खातीर केल्ल्या तांच्या यत्नाक बरेच प्रमाणात येसूय आयलां. गुणवत्तापूर्ण कोंकणी समाज निर्माण जावचो हें तांचें सपन. ते खातीर तांणी मंगळूर, कोची, मुंबय ,जंय जंय धनीक कोंकणी मनीस आसा थंय थंय वचून भाशेचें म्हत्व पटोवन दिलें आनी तांच्या आदारान शक्तिनगरांत भव्य अशा विश्व कोंकणी केंद्राचो प्रकल्प तडीक व्हेलो.
ह्या केंद्राचे वतीन साहित्य, कलेच्या तशेंच तंत्रज्ञानाच्या मळा वयल्या विद्वानांचो भोवमान करपाचें काम तांणी केलें. गोंय हॆं कोंकणीचें कुळार मानून भावनीक पूल बांदपाचें म्हत्वाचें काम तांणी केलें. विश्व कोंकणी केंद्र हॆं सगळ्या मळांचें केंद्र जावचें ही मोख दवरली. बस्तीमामान आपल्या मार्गदर्शना खाला कोंकणी खातीर वावुरपी तयार केले. कितलेशाच आश्रयदात्यांक विशयाचें म्हत्व पटॊवन दिवन केंद्रा कडेन जोडलें. निधी खातीर कितेंच अडचूक जायना हाची वेवस्थाय केली. तांची कार्यक्षमता, तळमळ पळोवन धनिकांनी केंद्रा खातीर हात सदळ केले. ह्या केंद्राचो आतां विस्तार जायत आसा आनी व्यापूय वाडत आसा. कोंकणी साहित्यकार, कलाकार हांचो मान सन्मान करतनाच कोंकणी युवक युवतींचो सर्वंगी व्यक्तिमत्व विकास करपाची मोख नदरे मुखार दवरून शिश्यवृत्तीच्या माध्यमांतल्यान कोंकणीचे नवे पिळगेक उच्च शिक्षीत करपाचो वावरूय तांणी चलयलो. ह्या तांच्या कार्याक लागून कोंकणी समाजाच्या काळजांत कोंकणीच्या ह्या सरदाराक व्हडली सुवात फाव जाली. भाशेच्या उद्धारा खातीरय नियती असल्या मनशांक जल्माक घालता, अशी म्हजी भावना. अशा मनशांचो सहवास म्हाका नशिबान लाभलो म्हणून हांव भाग्यवंत अशें हांव मानता. केंद्राचे अध्यक्ष म्हणून तांणी पिरायेच्या 85 वर्सा मेरेन सेवा दिली. मंगळूर आनी गोंय हांचे मदीं कोंकणीच्या माद्यमातल्यान भावनीक सेतू उबारपाच्या तांच्या कार्याक सलाम करचोच पडटलो. अशा ह्या कोंकणी सरदारान 2 जानेवारी 2022 दिसा निमणो श्वास सोडलो.
केंद्राचे नवे अध्यक्ष नंदगोपाळ शणै हांच्या फुडारपणा खालच्या मंडळान विश्व कोंकणी केंद्रांत प्रवेश करपाचे विस्कातेचेर सुमार 8 लाख रूपया खर्चून बस्तीमामाचो पुतळो उबारला. ताचें अनावरण बुधवार 8 फेब्रुवारी दिसा गोंयचे मुख्यमंत्री डॅा प्रमोद सावंत हांचे हस्तुकीं जाता. तांचो हो पुतळो बस्तीमामाच्या वावराची याद फुडल्या पिळग्यांक करून दितलो. जाती, धर्म, भुगोलीक शिमांचीं बंधना तोडून कोंकणीच्या बावट्या खाला सगळ्या समाजांक बांदून दवरपाचो मंत्र घेवन तांणी घालून दिल्ले वाटेंतल्यान फुडली वाट चलत रावले जाल्यार बस्तीमामाच्या आत्म्याक खऱ्या अर्थान शांती मेळूक पावतली. केंद्राचे नवे अध्यक्ष नंदगोपाळ शणै आनी सीइओ गुरूदत्त बाळीगा आनी केंद्राच्या हेर जाळवणदारांनी बस्तीमामाचें कार्य फुडें व्हेलां तें पळयतना खूब बरें दिसता. 8 आनी 9 अशा दोन दिसांच्या विश्व कोंकणी केंद्राच्या समारोहांतल्यान कोंकणीचो दिवो अधिक तेजीश्ट जातलो, हातूंत दुबाव ना. हो समारोह सगळ्यांकच लखलाभ जांव, अशें मागता.

संजीव वेरॆंकार
9422643629