आयच्या काळांत समाजीक न्यायाचो तर्क लायतना

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

समाजीक न्याय ह्या मुद्या कडेन आमी विज्ञानीक नदरेंतल्यान पळोवपाची गरज आसा. जर आमकां बळिश्ट आनी सुजाण समाज म्हूण उबो रावपाचो आसा जाल्यार सर्वसमावेशकता आनी न्यायाक बगल दिवपाक जावची ना.

संवसारीकरणाच्यो व्याख्या काळा-प्रमाण बदलपाक शकतात. सिद्धांतीक बांदावळींत जगभरांत वसाहती वाडोवपूय एके तरेचें संवसारीकरणूच आशिल्लें. वसाहती उपरांत संवसारीकरणाची व्याख्या म्हणल्यार भांडवल आनी कामगारांचो मुक्त प्रवास. एकाद्रो जगाच्या खंयच्याय कोनशाक निवेश करूंक शकता वा काम करूंक शकता हाची हमी दिवपी हें संवसारीकरण आशिल्लें. ‘People to people contact’ म्हणल्यार देशाच्यो शिमो हुपून मनशां-मनशां भितरलो संपर्क आनी संबंद घट्ट करप हो ह्या संवसारीकरणाचो नेम. संवसारीकरण जाय त्यो संदी घेवन येता. बाजाराचें उदात्तीकरण जाता. पूण समाजांत चलत आयिल्ल्या विशमतांचें कितें? देखून 2009 सलांत जागतीक श्रमीक संस्थेचे सुचोवणे वयल्यान संयुक्त राष्ट्राचे आमसभेन 20 फेब्रुवारी हो दीस जागतीक समाजीक न्याय दीस म्हूण पाळपाचें थरायलें. त्या निमतान संवसारीकरणाच्या जगांत समानताय आनी न्यायीक हक्कांचेर जागृताय जावची हो ताचो हावेस आशिल्लो.
भारतान समाजीक न्याय चळवळीचो दीर्घ इतिहास आसा. मुळांत समाजीक न्यायाचो मुद्दो समाजांत आसपावपी अर्थीक, समाजीक, लैंगीक, धर्मीक अल्पसंख्यांकांक लागू जाता. पूण भारत हो एक आडवाद जंय दुर्बळ समाजूच भोवसंख्यांक आशिल्लो. समाजीक न्यायाचो कार्यक्रम हो राज्याच्या धोरणांत कायमस्वरुपी येवचो ते खातीर ताका संविधानीक बांदावळ आसची हाचो आक्रमकपणान पाठपुरवठो करपी दोतोर बाबासायब आंबेडकार आशिल्ले. आंबेडकार हांणी विदेशांत शिक्षण घेतिल्लें, विवीध समाजीक चळवळींचो अभ्यास केल्लो. तांकां समाजवाद, संसदीय लोकशाय आनी कल्याणकारी राज्याचो तर्क आनी अर्थ पुरायपणान समजल्लो. भारत ही एकमेव लोकशाय जंय तरातरांचे भेद आनी आकांताळी विशमताय आसुनूय संसदीय लोकशाय तग धरपाक शकली. ताचें कारण म्हणल्यार समाजाच्या दर एका घटकाक ह्या देशाच्या निती नियोजनांत आनी उदरगतींत प्रतिनिधित्व लाभलें.
समाजीक न्याय हो भारताच्या संविधानाच्या बुनयादीचो एक फातर. दलीत, आदिवासी, शेतकार वा हेर खंयचोय घटक जेन्ना जेन्ना आंदोलनांत देंवता तेन्ना तो संविधानाची प्रत घेवन प्रदर्शनाक बसता. अशें संवसारांतल्या खंयच्याच देशांत घडना, जंय त्या देशाच्या संविधानाचो मुखवटो करून लोक प्रदर्शन करतात. ताचें कारण म्हणल्यार भारतीय संविधान दर एका घटकाक मानास्पद आनी न्यायीक वागणुकेची हमी दिता.
आयच्या जागतिकीकरणाच्या प्रवाहांत समाजीक न्यायाचे परिभाशेचो कस लायतना कांय म्हत्वाचे मुद्दे नदरेंत घेवप गरजेचे. जागतीक शीत युद्धाच्या काळांत वसाहती मुक्त जावपाक लागल्यो. आनी तांची संख्या विक्रमी आशिल्ली. तांणी आपली शक्ती संयुक्त राष्ट्राचे संस्थेन दाखली आनी कांय नव्या संस्थांची निर्मणी जाली. अस्मिताय आनी वेगळी वळख हे दोन मुद्दे त्या प्रवाहांक कारण आशिल्ले. उदरगतीचीं फळां आनी ताचो फायदो थळाव्यांक जावचो. उदरगतीचो अर्थ म्हणजे नव-भांडलवाद आनी नव-वसाहतवाद जावचो न्हय अशें तांचें मागणें आशिल्लें. ताका धरून कांय नवे आदर्श आनी प्रमाणांची निर्मिती जाली. तातूंतलो म्हत्वाचो सिद्धांत म्हणल्यार मानव अधिकार. आयज मानव अधिकाराचें जागतिकीकरण जालां आनी दर एका देशांत मानव अधिकाराचो मुद्दो आपल्या संविधानीक आनी राजकीय वेवस्थेंत घेवचो पडला.
मानव अधिकाराक धरून नव्यो अस्मिताय तयार जाल्यो. तातूंत महिला, मुळवासी, समलैंगीक, विद्यार्थी आनी हेरांचो आस्पाव आशिल्लो. ते आदीं भांडवलदार आनी कामगार हे दोनूच वर्ग समाजाच्या समाजीक, अर्थीक आनी राजकीय वर्गवारीन जाताले. ह्या पारंपारीक आकलनांक नव्या समाजांत बदल जाय आशिल्लो. नवी सिद्धांतीक आनी वैचारी बांदावळ जाय आशिल्ली.
ह्याच बदलांत अनुसरून स्त्रीवादी साहित्याक एक नवें आक्रामक वळण प्राप्त जालें. तशेंच देशांतले मुळवासी आपलो इतिहासाच्या म्हालवजार नवी राजकीय दावेदारी सिद्ध करपाक लागले. कांय वर्सां फाटीं तर लैंगीक अल्पसंख्यांक हो मुद्दो अस्पृश्य आशिल्लो. आयज हे घटक आनी तांच्या मागण्यांचेर उक्ती भासाभास जावपाक लागल्या. वेगान वाडपी जनसंपर्काच्या काळांत दर एक घटक आपली अस्मिताय तपासता आनी ताचो राजकीय-अर्थीक कस लावपाचो यत्न करता.
सर्वसमावेशकता आनी मनीसबळ विकासाचें सर्वमान्य प्रमाण म्हणल्यार ऑलिम्पीक खेळ. ह्या सर्तींनी त्या खेळांचे आस्पाव जातात जे जगाच्या सगळ्याच कोनशांनी खेळटात. हाचो सरळ संबंद त्या त्या देशाच्या मनीसबळ विकासा कडेन आसा. खंतीची गजाल म्हणल्यार भारत हो सगळ्यांत चड लोकसंख्येचो देश आसुनूय भारताची कारकीर्द ऑलिम्पीक खेळांचे सर्तींत निराशाजनक आसा. फ्रान्स, इंग्लंड वा हेर खंयच्याय युरोपी देशाच्या फुटबॉल पंगडाचे रचनेचेर जर बारीक नदर मारली जाल्यार तांच्या पंगडांनी आशिल्ल्या परप्रांतियांची संख्या लक्षणीय आसा. त्या देशांनी पात्रताय आनी समाजीक न्यायाच्या मुद्यांक गंभीर्यान घेतला. खंयचोय देश जर मुखार सरतलो जाल्यार तातूंत सर्वसमावेशकता म्हत्वाची. समाजांत संसादनांची आनी संदींची विभागणी न्यायीक पद्दतीन जावपाक जाय.
समाजीक न्याय म्हणल्यार जादूची कांडी न्हय वा ती वेळांत बांदिल्ली एक निती न्हय. एका वर्सान वा कांय तपांनी समाजांत समानताय येवची ना. पूण ती घडोवपाक यत्नांचें सातत्य आसप गरजेचें. समाजीक न्याय ही जागृताय. इतिहासांत दर एका घटकाची आपली शोशणांची काणी आसा. आनी तें पिळग्यान पिळग्यो चलत आसा. समाजीक न्याय हो एक हावेस. अमेरिका सारको प्रगत देश आपल्या लोकसाय परंपरेचो दाखलो दीत आपली जागतीक दावेदारीच ठोकता. पूण, एक पयलेच फावट एके अस्तुरेक त्या देशाची उप-राष्ट्राध्यक्ष जावपाक शतकांचो काळ वच्चो पडलो. समाजीक न्याय ह्या मुद्या कडेन आमी विज्ञानीक नदरेंतल्यान पळोवपाची गरज आसा. जर आमकां बळिश्ट आनी सुजाण समाज म्हूण उबो रावपाचो आसा जाल्यार सर्वसमावेशकता आनी न्यायाक बगल दिवपाक जावची ना.

युगांक नायक
7507388596