भांगरभूंय | प्रतिनिधी
1987 त कोंकणी राजभास जावंक पावली. राजभास कायदो जाल्ल्यान गोंय घटक राज्य जालें.
गोंयाक 19 डिसेंबर 1961 दिसा मुक्ती मेळ्ळी. थोडे गोंयकार गोंयांत रावन झुजले जाल्यार थोडे हेर लोकां बराबर गोंयां भायर रावून झुजले. केंद्र सरकारानूय बरोच आदार दिलो. ही गोंयची एक स्थिती. 1963 वर्सा गोंयांत पयली वेंचणूक जाली, तातूंत महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाक (एमजी) भोवमत मेळ्ळें आनी तांचें सरकार जालें. गोंय मुक्ती उपरांत गोंयांत कोंकणींतल्यान शिकप जावंक जाय आशिल्लें, पूण तें जालें ना. हाका कितलींय कारणां दिलीं म्हूण जें आयज पळेवंक मेळटा ताचें समाधान जावचें ना. गोंयांत कोंकणी आशिल्ली पूण तिका जसो पुर्तुगेजांनी कुजनांतलो मान दिलो तसोच मान गोंयकारांनीय बी त्या काळार दिलो अशेंच म्हणचें पडटलें. कारवाराक 1939 वर्सा जाल्ल्या अखील भारतीय कोंकणी अधिवेशनांत कोंकणीचो प्रस्न उबो जाल्लो आनी थंय कोंकणीची अधिकृत लिपी म्हूण देवनागरी लिपी आपणावप, कोंकणींतल्यान शिक्षणाची मागणी आनी प्रसार माध्यमांतल्यान तिचो प्रसार, भाशेचें प्रमाणीकरण करप, कोंकणी भाशेची चळवळ सुरू करप, आदी थारायिल्लें. गोंय मुक्त जातकच कोंकणींतल्यान शाळा सुरू जावंक जाय आशिल्ल्यो, त्यो जाल्यो नात म्हूण गोंयांत मराठीचीं पाळां अदीक घट जालीं. गोंयांत मराठी शाळांक ओतो आयलो, ताका लागून मराठी शिकोवपी गोंयांत भितर सरले. जे विचारधारणेन एमजी पक्ष घडिल्लो, तो मजबूत जायत गेलो. कोंकणी म्हणप्यांचें मागणेंत नेट नाशिल्लो. पूण जेन्ना महाराष्ट्रांतले राजकी फुडारी गोंय आपलें करूंक सोदूंक लागले, तेन्ना मात नीज गोंयकार पेटून उठले आनी ओपिनियन पोलाची मागणी जाली. अशें आदीं केन्नाच घडूंक नाशिल्लें, डॉ. जॅक सिकैर आनी ताच्या सांगात्यांच्या मनांत ही मागणी आयली म्हूण तांचे उपकार मानपाचे.
गोंयांत काँग्रेस पक्षाचें अस्तित्वूच नासतना, काँग्रेसीच्या केंद्र सरकारान गोंयकारांचें म्हणणें मानून घेतलें आनी गोंयकारांक कितें जाय तें थारावंक गोंयकारांक अधिकार दिलो म्हूण तांचेय उपकार. जेन्ना ओपिनियन पोल विधेयकाची प्रक्रिया सुरू जाली तेन्ना गोंयच्या फुडाराच्या प्रस्नाचेर मुजतपूर्व वेंचणुकेच्या जाग्यार जनमत कौल (ओपिनियन पोल) घेवपाचो थाराव केंद्रान घेतलो म्हूण आयकतकच विलिनीकरणवादी सामके निर्शेले. तांचें पित्त खवळ्ळें. पिसाविल्ले भशेन तांणी वक्तव्यां करूंक सुरवात केलीं. पूण कोणाचें कांयच चल्लें ना आनी गोंय, दमण आनी दीव ओपिनियन पोल कायदो पास जालो.
तेन्ना भाऊसायब बांदोडकार गोंयचे मुख्यमंत्री आशिल्ले, तांणी ओपिनियन पोलाचो निर्णय मान्य केलो. तांणी पोलाचो निर्णय कित्याक मान्य केलो हाचे संबंदान चर्चा जाली हें म्हत्वाचें. गोंयांत हिंदू लोकांचो आंकडो चड आशिल्ल्यान पोल विलिनीकरणा वटेन जातलो अशी तांकां खात्री जाल्ली आसुये. विलिनीकरण वाद हो हिंदूंचो आनी संघप्रदेश हो क्रिस्तांवांचो अशे तरेचो विचार प्रवाह व्हांवूंक लागलो.
युनायटेड गोअन्स पक्षान (युगो), ओपिनियन पोल कायद्याचें स्वागत केलें. खरें तांकां घटक राज्य जाय आशिल्लें. ओपिनियन पोल मानून घेतिल्ल्यान युगो पक्षाची फाळणी जाली. तरी, ओपिनियन पोल आंदोलना वेळार सगळे नेटान वावुरले.
मतदान निपक्षपातीपणान जावचें आनी सार्वमताचो कौल दितना मतदारांचेर कसलोच दबाव आसचो न्हय हे खातीर बांदोडकार सरकारान 3 डिसेंबर, 1966 ह्या दिसा सोडचीट दिली. विधानसभा बरखास्त केली. भाऊसायब बांदोडकाराची ही मखलाशी, ताचें मोटेपण काय पिशेपण आशिल्लें तें ताका उपरांत कळ्ळें.
कांय दिसां भितर गोंयचें महाराष्ट्रांत विलिनीकरण काय वेगळो प्रदेश आनी गोंयची भास कोंकणी काय मराठी हाचे वयल्यान वादाक उग्र रुप येवंक लागलें. वादाचो जोर इल्लो इल्लो तेंगशेर चडपाक लागलो आनी फुडें गोंयकारां भितर विलिनीकरणवादी आनी संघप्रदेशवादी, म्हणल्यारूच मराठीवादी आनी कोंकणीवादी हांचे भितर व्हडली वणत उबी रावली. गोंयकारूच गोंयकाराचो दुस्मान जालो.
ओपिनियन पोलांतलो प्रचार करतना दोन गट जाल्ले. एक विलिनीकरणवादी, दुसरो, विलीनीकरण विरोधी. वर्तमानपत्रां, वेपारी, उद्देजक, कलापथकां आनी शेंकड्यांनी आपवावुरपी गावांगांवांतल्यान वचून सेवा दिताले. तरेकवार पद्दतींनी प्रचार कार्य चलिल्लें. विलिनीकरणाचो प्रचार करपाक महाराष्ट्रांतल्यान नामनेचे फुडारी, गायक आयले. त्या वेळार महाराष्ट्रांतल्यान खास आयिल्ल्या स्वयंसेवकांचे चोंब्याचे चोंबे गोंयच्या रस्त्या वयल्यान वताले. जण एकल्याच्या हातांत भगवो बावटो आनी बावट्या कणकणीं एक मोटेलो दांडो आसतालो.
ते ‘झालाच पाहिजे, झालाच पाहिजे,’ अश्यो घोशणा दिताले. गोमन्तक, प्रदीप, आनी महाराष्ट्रांतली सगलीं दिसाळीं आनी नेमाळीं एमजी-चो प्रचार करतालीं. ते भायर साहित्य सेवक मंडळ, संयुक्त महाराष्ट्र समिती, ह्यो संघटणा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रितीन प्रचारा खातीर आदार करताल्यो. इतलें सगलें करून विलिनिकरणवाद्यांचें कांयच शाणेपण चल्लें ना आनी ओपिनियन पोल गोंयकारांनी जिखलो.
म्हणून कोंकणीक 1975 वर्सा साहित्य अकादेमीची मान्यताय मेळ्ळी. 1977 वर्सा कोंकणी पुस्तकांक साहित्य अकादेमीचे पुरस्कार मेळपाक लागले. 1987 त कोंकणी राजभास जावंक पावली. राजभास कायदो जाल्ल्यान गोंय घटक राज्य जालें. घटनेच्या 8 व्या परिशिश्टांत कोंकणीचो आस्पाव जालो. माध्यमीक, उच्च माध्यमीक शाळांनी आनी म्हाविद्यालयांनी कोंकणी पावली. गोंय विद्यापिठांत कोंकणी पावली. सरकारी कार्यालयांनी कोंकणी पावली. कोंकणी गावांगांवांनी, घराघरांनी पावली. आवयभाशेचें म्हत्व सगल्यांक कळ्ळें. गोंयची लोकसंस्कृताय तिगोवन उरपाक पालव मेळ्ळो. शिक्षणाचे अधिकार आनी साक्षरतायेचें प्रमाण वाडलें. कोंकणी पुस्तकांचो पावस पडपाक लागलो. कोंकणी कार्यावळी, सर्ती, महोत्सव, संमेलनां, परिशदो घडोवन हाडपाक बळगें मेळ्ळें.
ओपिनियन पोल हारिल्ले जाल्यार… आयज आमचेर दोळ्यांनी दुकां हाडपाची पाळी येतली आशिल्ली, मराठींतल्यान राज्य चलतलें आशिल्लें. कोंकणी भाशेक ते मारून उडयतले आशिल्ले. म्हणून कोंकणीचो अभिमान बाळगूंक जाय, म्हणून आमी गोंय राखूंक जाय, म्हणून आमी अस्मिताय दीस मनोवंक जाय.
विन्सी क्वाद्रूस
9822587498
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
